Manuel P. Rúa
Moderador
Kike Benlloch
do colectivo de autores de comic Polaqia (http:/polaqia.redegalega.org), grupo que sen apoio institucional ten editados 20 títulos e publica catrimestralmente "Barsowia", premiado como o mellor fanzine de España no XXIV Saló Internacional del cómic de Barcelona en 2006.
Marcos Couso
membro da asociación cultural Cultivarte e do grupo de hip hop Dios ke te crew, integrado na mesma asociación. www.fotolog.com/sokram72, www.diosketecrew.com, www.myspace.com/diosketecrew Desenvolve o seu labor artístico na música como vocalista e letrista, facendo tamén graffiti e deseño gráfico.
Mercedes F. Gestido
socióloga, investigadora en asociacionismo e participación cidadá. Promotora da asociación gastronómica cultural Lume Manso, pioneira na divulgación e prácticas de agricultura ecolóxica, sustentabilidade e desenvolvemento comunitario.
Fotografía: Cristina Gayo      Transcrición: Pablo Montero

O asociacionismo cultural en Galicia ten cumpridos máis de corenta anos e cando menos dende os 90 aparecen con claridade problemas de funcionamento, identidade, renovación de ideas e liderados, sensación de crise, etc. Falamos con representantes do novo asociacionismo para confrontar e debater proxectos que teñen como fondo a participación cidadá e a organización do Terceiro Sector.

Manuel P. Rúa: Cando se fala de participación, asociacionismo, compromiso..., esas palabras teñen sentido hoxe?

Kike Benlloch: Teñen sentido cando falamos de historia. Pero eu creo que hai unha falta profundísima de capacidade colectiva por parte do pobo galego. A xente non ten espírito de artellar iniciativas para construír algo maior. Cando ti lle falas pensa que lle estás falando de que eu quero o teu. Parece que che quero quitar o teu. Ao final, encontrámonos cunha falta de cultura na incapacidade para traballar en global. Que se ti traballas nun determinado campo, podes encontrar xente coa que dicir que o meu ámbito de interese chega aquí, o teu chega ata aquí, cal é a área de interese da intersección e que parte teño eu aí. Entón, non digo que haxa unha ausencia total, pero non abonda. Viaxas ao País Vasco e o están facendo.

Marcos Couso: Estou de acordo. Non hai unha cultura de xuntarse para facer cousas en común. Vexo na nosa asociación que costa levar a cabo calquera iniciativa por pequena que sexa porque non hai cultura de asemblea, digamos. E ademais custa que un tire polo carro e que os demais o sigan. E despois, adoita pasar que o que tirou polo carro acaba queimado porque os demais non poñen o mesmo que pon el, e aínda por riba el pícase, porque é unha falta de cultura de asociacionismo.

QB: O que realmente pasa é que hai unhas persoas que están botando horas, perdendo sono e quitándolle tempo de lecer, e hai outras que..., bueno..., estaría ben que todas participasen.

Mercedes F. Gestido: Eu discrepo e quero ir un paso mais alá. No tema asociativo estou cansada de laiarme e chorar. Estou aborrecida. Paso de chorar e de lamentarme. Sei que todos eses problemas, e máis que hai, están aí, pero penso que hai que ir un paso máis alá. Entón quería introducir elementos positivos. Creo que hai censadas en torno a 23.000 asociacións en Galicia, outra cousa é que estean activas. Nos últimos cinco anos incrementouse o número de asociacións case que nun 20% de novos rexistros. Entón, está claro que hai unha necesidade, unha inquietude por asociacións, por grupos, por iniciativas. Aí algo hai que está fervendo.

O problema da xente que non quere participar e que deixa que outros tiren do carro, penso que é porque a forma de funcionar das asociacións é a mesma que hai cincuenta anos, cando a xente e os temas son completamente diferentes.

MPR: Daquela...

MFG: Hai que cambiar os modelos de funcionamento das asociacións. A democracia participativa funciona cando as asociacións son abertas e cando cada un ten un papel que cumprir, cando se reparte o chollo, e se deixa participar. Pero os mesmos dirixentes das asociacións non confían na xente, e hai moitas dinámicas perversas en todas as asociacións, protagonismos.., xa non digo as persoas -que cadaquén ten os seus intereses-, pero as asociacións, proclives a ter esa sensibilidade ao asociativo e ao comunitario, ¿por que non se federan?, ¿por que non traballan en conxunto?

KB: Nós parecémonos máis a unha banda de punk. O punk tiña un dobre sentido: un era a liberdade total de carácter ideolóxico, e o segundo era faino ti mesmo. É dicir, había bandas de punk que non sabían nin tocar a guitarra, pero "faino ti mesmo", e ademais sen cortapisas. Entón, cando falamos desa estrutura das asociacións, facer as actas, reunións... e que todo isto é anterior aos foros en internet. Hoxe en día, agás algo moi concreto, é absurdo tomar actas dunha reunión, porque ti vas a un foro e tes aí as réplicas e contrarréplicas. O que non pode ser é que teñamos que andar con estupideces de levar os estatutos, de se falta unha folla e tal, porque hai colectivos que funcionan sen necesidade de estrutura. Entón, parece que o que está deseñado non ten moito que ver cos colectivos que están actuando.

MC: Nós creamos a asociación para poder facer o que viñamos facendo xa. Xa estabamos funcionando como colectivo, facendo actividades e para facelas legalmente e que non nos puxeran trabas á hora de facturar, de facer unha actividade no noso concello, onde os gobernantes están en contra da nosa ideoloxía e onde non hai comunicación. Foi iso, un mero trámite. De feito nós non funcionamos como asociación. É dicir, facemos reunións, pero non facemos unha acta e tal. Apúntanse as cousas das que hai que falar e tómanse as decisións, e adiante.

KB: É preguiza. Esa é unha característica das asociacións.

MFG: É preguiza e máis non. Eu penso que unha asociación debe ser un marco participativo, entón, hai que saber implicar e dar a cadaquén un papel na asociación. O que tes que asumir como membro dunha asociación que ten que haber, non líderes, pero si alguén que leve as rendas. É así, porque non é madura, entón necesita que tiren dela. Pero, ao mesmo tempo, a miña experiencia é que se ti lle dás papel á xente, e tes confianza na xente, a xente vívea. A xente entra.

MC: Ten que haber unhas persoas que tiren do carro. E claro, esas persoas están animando a xente, no meu caso pásame un pouco iso, teño que implicar a este e a este, e subirlles a moral para implicalos no asunto, pero cando se me baixa a min ¿quen ma sube? Ese é o problema do liderado e de asumir ese rol. Por iso, acábaste queimando.

MPR: Non é algo paternalista este tipo de liderado?

KB: Non creo. É cuestión de comodidade. A persoa aguanta en canto se está sentido realizada ou lle está aportando algo. Pero se lle chega a oportunidade de algo grande, ao que se teña que dedicar en corpo e alma, non vai poder estar na asociación. A evolución, no noso caso: eu empecei en asociacións culturais na Coruña, eran xuvenís e logo pasaron a ser culturais. É dicir, o proceso estándar de asociacións, e o certo é que no noso caso a asociación funciona porque hai un par de persoas que tiran do carro e lle dedican máis tempo do que deberían. Ves que hai xente válida pero non se implica, como cando falamos da sociedade e hai moita xente que non vai votar. Discuten na barra do bar, pero nin van votar nin participan. As asociacións son reflexo da sociedade: comodidade, preguiza...

MFG: Entendo o que dis, ao meu modo de ver, unha asociación é un proxecto colectivo, non un partido político. Unha asociación non é so un sitio onde se fagan relacións que poidas aproveitar para catapultarte, senón que ten que haber un obxectivo e un ideario. Penso que o ideario de calquera asociación é o cambio e o progreso humano.

MPR: Ese cambio pode ser o que antes se chamaba compromiso, unha especie de implicación colectiva polo cambio. Nas asociacións de hoxe, vedes algún tipo de implicación nese sentido?

MFG: Penso que hai que ter un compromiso con causa. O que hai é unha xeración con severas limitacións nos modelos políticos. Os cidadáns non se senten vinculados en canto non decidan da súa forma autoorganizarse na sociedade, ter un papel. Penso que non hai espazo para a participación política, porque hai unha expulsión da cidadanía do que é o ámbito político normal.

MPR: Vedes as asociacións de hoxe distintas das dos anos oitenta ou dos noventa?

KB: Non sei. Se cadra eran asociacións máis axustadas á norma, co seu protocolo de actuación, os seus estatutos e tal. Iso, hoxe... se eu lle digo os rapaces que fagamos un manifesto sobre a banda deseñada, dálles a risa. Creo que son modelos radicalmente distintos dos dos anos oitenta, no sentido de que somos máis activos, seguramente máis libres, con moita menos ligazóns con institucións. As asociacións de cando eu era pequeno ou adolescente eran asociacións que dependían demasiado do concello. Hoxe vamos por libre e facemos moito máis porque levamos máis anos no tema. Nós carecemos dunha infraestrutura e dun reparto de responsabilidades definido e non sabemos moi ben cara onde vamos ir, onde imos estar o día de mañá...

MFG: Ti cres que parte da solución pasaría pola profesionalización?

KB: Sen dúbida. Nós teriamos que estar constituídos como empresa, pero iso é imposíbel, xa non só polo proceso, senón polo custe. O normal é que se tes un grupo de persoas que están traballando ben en xestión deportiva ou en eventos culturais, ou nós que facemos banda deseñada e publicamos, o normal é que evolucione cara a unha empresa e funcione normalmente. Pero iso hoxe en día é imposíbel. Temos moitísimas ideas, o problema é cal será a empresa, a entidade ou o filántropo que vai pór a pasta para poder facer algo..., ao final resulta que somos modestos e estamos contentos co traballo que facemos, ao mesmo tempo que somos conscientes das limitacións.

MC: Unha pregunta. Por que é tan difícil converter as asociacións en empresas?

KB: Nós agora estamos no proceso de ser asociacións culturais... estivemos traballando primeiro nunha asociación individual de maneira independente. Quería converterse nunha asociación de asociacións máis non foi adiante..., pero quería dar unha versión máis optimista. Levamos feito moitas cousas en positivo, e funcionando coa nosa gasolina propia, temos moitísima ilusión e cremos cen por cento no que facemos. Pero, ao mesmo tempo, pregúntome: isto que estás facendo, realmente, en que vai mudar as cousas? Porque ao mellor é unha cousa persoal, ademais teño a sorte de ter editores e estou traballando para toda España, onde están valorando o teu traballo e ademais páganche. Pero a nivel galego, se nós tivemos que saír fóra...

MPR: As vosas asociacións proceden do ámbito urbano. Credes que hexemonicamente a cultura que se está a crear e a que ten futuro é esa? Porque hai tamén a cultura tradicional, do rural, das formas máis clásicas. A urbana é a forma de manifestarse hoxe do asociacionismo con futuro ou hai outras vías?

MC: Non creo que sexa iso. Nós facemos unha música que vén do espazo urbano, pero eu teño feito graffitis na aldea, entón non ten por que ceñirse a iso. E o que é a forma de organizarse tampouco.

MPR: Hai outras formas de cultura tradicional que se vehiculizaron a través de asociacións culturais, musicais, etc.

KB: Claro, pero esa é a cultura estabelecida. Encontramos o paradoxo de que hai formas culturais que esmorecen e, non obstante, son as que ao mellor teñen un soporte dende os medios. Cal é o problema?, a desaparición dunha forma de vida. Da xeración dos nosos pais á nosa, en corenta anos, cambiou por completo, perdéuse, onde vai todo aquilo? O agro se despoboa sen que a cultura galega fixera a transición do rural ao urbano. Non hai unha migración harmónica. A cultura dos nosos avós e dos nosos pais desapareceu e non se vive nas cidades. A linguaxe do cómic non existía hai anos. Fáltanos canalizar a lingua e a cultura tradicional en novas formas que non se queden nunha ilustración folclórica. Pero non temos eses soportes para... ¿como é posíbel que os poucos que traballamos en banda deseñada, á parte de ser artistas, teñamos que autofinanciar o proceso creativo e teñamos que ser comerciais, impresores, relacións públicas e xornalistas? Iso é demencial porque lle estás roubando ao proceso creativo para facer de relacións públicas. E eu non quero ser editor nin impresor. Entón, estamos todos na orquestra, pero que carallo estamos facendo?

MFG: Igual non che vale o modelo asociativo para desenvolver esa experiencia que queres facer.

KB: Entón teño que ir fóra. Porque se o quero facer aquí non teño capacidade, non o podo facer só.

MFG: Nós temos unha asociación que trata de dar solución a un problema que teñen moitas familias con mulleres que traballan, sen tempo para facer a comida. Organizámonos para dar solución colectiva a un problema individual. E inventamos un comedor colectivo. O que ademais é unha filosofía de vida.

KB: O problema é colectivo.

MFG: É individual tamén. Pero en lugar de facelo só na miña casa, tratas de facer máis eficientes os recursos. Entón montas iso pero ademais co engadido de que tratas de que o produto sexa local, ofrecido polas mulleres, dende a ética da cultura da comida, etc. Funcionamos a partir dunha cota inicial de cada socio para facer fronte aos gastos de montaxe, máis unha cota mensual para os gastos fixos e logo por cada prato un prezo moi módico. É hai bufete libre, unha cociñeira contratada pola asociación... e tamén todos os problemas dos que falamos aquí. Pero sempre dixemos que non queriamos ningún tipo de axuda, nin de apoio institucional. Imos ver se somos capaces de solucionar o problema colectivamente, e o traballo se reparte. E que todas as persoas vexan o que supón estar aí, levar as cargas de facer as contas, xestión do almacén...

Ás veces incídese na falta de axudas institucionais, pero eu creo que tal e como están as cousas é difícil que por esa vía..., tampouco hai un tecido empresarial suficientemente forte que aposte. Pero moitas veces o problema é que non hai comunicación entre o mundo empresarial e os promotores culturais.

MPR: As asociacións novas ou as que vós representades credes que teñen cambiado na relación coas institucións públicas e coas subvencións?

MC: Creo que houbo xente que se autoorganizou, como no noso caso, sen ningún tipo de expectativa de que lle deran un peso. Precisamente porque ían ser iniciativas contrarias ao goberno.

MPR: Agora cambiou a situación política. Pensades que o novo goberno vai facer o mesmo en canto ao asociacionismo ou vai mudar a situación?

MC: Eu creo que si, que está claro. Si, sen dúbida que si, que vai a pasar isto. E a nivel empresarial tamén, máis aínda.

KB: Eu teño unha visión bastante pesimista. Creo que sería bo que houbese colectivos non lucrativos que puidesen evolucionar cara a modelos empresariais como que o diñeiro público fose útil. E sabemos que o tema de morder da man que che alimenta é un clásico que está aí, e sabemos que as subvencións poden acabar por perverter unha perspectiva cultural, porque xa o teñen feito, entón sabemos do perigo que teñen, pero iso non quita para que ti midas a capacidade de actuación que poderías ter: podería preparar unha instalación dunha exposición ou unha publicación que agora non podo.

MPR: O mundo asociativo sempre buscou como referencia o poder local ou autonómico, pero outra das vías de financiación ou subvención é o mecenado ou padroado de entidades privadas.

KB: Sempre o podes facer cunha persoa que está forrada. Esas persoas non teñen as cortapisas dun partido ou dunha estratexia política.

MFG: Creo que faltan iniciativas de colaboración, de maximización de recursos e sobre todo de deseños estratéxicos, dunha estratexia común de actuación, de empezar a cambiar, xusto ao contrario do minifundismo.

KB: A nivel do sector da banda deseñada galega, propostas que se tiveran feito a nivel estrutural, non é que foran recibidas negativamente, senón que simplemente non foron respondidas. Como podemos integrar os grandes obxectivos comúns a todos mediante un cauce de colaboración? A resposta é inexistente. Que pasa, que non sabemos traballar en rede? Ao final somos un país moi pequeno e se a xente non sabe pensar por enriba de individualidades, de diferenzas e de inimizades, non vamos a ningún lado. E nun país como Galicia, coas cifras de mercado que hai, que son irrisorias, temos que apostar polo pacto.

MFG: A xente non ten sentido cívico. Unha das cuestións que se fala como papel das asociacións é o de ser escola de cidadanía para a capacitación de capital social. E eu creo que si e non. Si son momentos de sociabilidade, pero sobre todo é unha estratexia e un deber cívico.

Creo que hai outros espazos para a sociabilidade. Antes ao mellor non os había, pero agora a xente relaciónase, viaxa... entón, iso de crear unha asociación para estar e falar cos amiguetes creo que xa non funciona. A cousa vai máis por outro lado, ao meu modo de ver.

MC: Eu creo que ten que vir por un interese común. Non nos vamos a reunir para chegar e fumar no local, haberá que ir para facer algo, coa iniciativa de que imos facer algo.

MFG: Ese é o obxectivo que eu chamo político. É dicir, transcender iso que ti fas. Saber ver que o que ti fas, a parte diso, está conectado con outras cousas.

KB: Por iso digo que o idóneo sería que este tipo de iniciativas que se fan é desde a perspectiva cultural e non necesariamente ligadas ao beneficio económico, evolucionasen cara a empresas, iso o que lle dá é solidez no tempo e no económico. Porque esa xente podería estar vivindo do traballo que está facendo. Entón o proceso de autoprofesionalización tería que ser moito máis fácil.

MPR: Todos vós sodes autoempresarios.

KB: Hoxe en día, se traballas en determinado campo e ves que está todo ermo, que non hai case que ningunha saída, o autoempresariado é unha cousa caralluda, porque ademais de resolver os teus problemas, podes empregar a xente que coñeces. E por que constituír unha asociación cultural?, porque necesitas facturar, porque para catro cousas que vendes, aínda por riba perdes o lucro do que vas vender. Ao mellor as bandas de rock da Coruña están participando en iniciativas colectivas con Noruega e isto é todo un traballo de base, dende colectivos anarquistas, grupos musicais, xente que fai teatro na rúa... Entón, nesa efervescencia, oxalá se puidera evolucionar para que un grupo de hip hop que nace agora teña máis cartos para que edite.

MC: En canto ao hip hop, o que pasou nos Estados Unidos foi así, tal cal. Houbo un boom no que entraron as grandes discográficas pero os propios grupos montaron un selo discográfico. E iso está pasando en España, de feito. E os grupos sacan os seus discos, e levan os seus beneficios. Por que van estar levándose a pasta os catro impresentábeis de arriba e están gañando uns roialties cando están vendendo miles e miles de discos?

KB: Entón, ausencia de modelo industrial que non está tratando ben ao autor.

MC: A nós foi o que nos pasou tamén. Porque nós montamos un selo discográfico. Ao final decidimos ter o noso propio selo. Visto o visto, aquí non hai ningún selo que edite rap, xa non rap, senón que non che dea o que mereces. Un mínimo.

MFG: Por retomar o tema das axudas, subvencións..., dicir que hai impostos que pagamos e deberían reverter no redistributivo, servizos comunitarios e todo o demais, pero se o mercado e o modelo capitalista funcionara como debe de funcionar: libre mercado, oportunidade para todos nun sistema meritocrático, etc., debería de circular todo isto libremente. E esa iniciativa, se é boa, vai arriba. O que pasa é que vivimos nunha cerimonia da confusión do sistema capitalista.

KB: Esa é a grande mentira do capitalismo. O do libre mercado é mentira. Oxalá o capitalismo fose así en canto a liberdade de mercado. Non, sabemos que hai unha coerción económica en todos os campos. Ti non xogas coas mesmas cartas. E xa non en proporción directa á túa capacidade, senón que sabes que se tes unha sala de cine, non podes emitir o que queiras, porque se queres emitir o filme da temporada, Disney vaiche colocar dez películas de ínfima calidade no paquete da grande. Que queres emitir esta?, entón vas emitir todas estas. Co cal enches de lixo o espazo, cómeste o cine español de calidade, o cine de autor de calidade, o cine do terceiro mundo de calidade...

MFG: Nesta inmatura democracia que temos, no tema da participación, orientouse sempre pola existencia de dereitos, e hai unha serie de deberes que temos como cidadáns, que non son simplemente pagar impostos, senón participar. Ter dereito a participar e dereito a ter unha voz. Dereito e obriga.

KB: É fundamental, pero é un debate que non é que non estea maduro, nin sequera está aberto. O das obrigas da cidadanía que reforzan o estatuto da cidadanía. A min facíame moitísima graza unha vez que lle escoitei a un guitarrista dunha banda de rock, cando lle preguntaban a que tiña medo, dicir que tiña medo de ter un fillo e que non fose votar. Podes estar de acordo ou non, pero eu creo que el a través do voto estaba mostrando o temor e o desgusto polo tema da participación: ter un fillo que non vai votar porque nin sequera sabe o que custou conseguir iso. E podemos estar en contra do proceso de votación pero iso, que cremos ter superado, é algo extrapolábel á responsabilidade da participación, o que diciamos de inicio, a obrigación de votar. A xente tense que sentir obrigada a participar, e iso é algo que ou o aprendiches na casa, ou cho inculcaron ou o tes por natureza.

MFG: É alucinante que como cidadáns que pagamos impostos nos desentendemos completamente do control da información de como se gastan. Nos cobran uns impostos e non hai mecanismos de control para saber en que, como, canto..., información que debe ser pública, como a dos orzamentos de concellos, non hai forma. E creo que debera ser a primeira obriga do cidadán.

MPR: Unha das políticas que marcaron anos de democracia foi que cidades e cabeceiras de comarca se beneficiaron dunha rede de equipamentos (casa de cultura, auditorio, sala de exposicións, etc.) que cambiaron a dinámica cultural e participativa da cidade e o seu contorno. É decisivo o equipamento para a actividade cultural?, mitificouse no sentido de dicir que as asociacións non fan nada por non ter nin onde reunirse? que opinades dos equipamentos, grandes e pequenos, de proximidade ou simbólicos, en relación á participación.

KB: A min paréceme que non está a cousa moi óptima.

MFG: No entorno que eu coñezo, hai asociacións que non teñen local nin posibilidade de telo. E hai auditorio e casa de cultura, que sistematicamente se piden polas asociacións, e non hai local público nin tan sequera por horas. Agora que si, despois crean estes centros de proximidade e lle montan a cantina aos vellos, cóllenos para o baile da semana... é unha cuestión estratéxica do voto.

MC: No meu concello é denigrante. Temos un local da terceira idade e da xuventude, xuntos, de cinco pisos. Inaugurouno Fraga fai cinco anos ou así, estivo parado outros dous porque non estaba en condicións regulamentarias, despois estivo parado outros dous anos e pico e cando o inauguraron, fai dous anos, o que fixeron en vez dun local para a terceira idade e a xuventude, déronlle a concesión a unha empresa privada que está facendo do edificio unha residencia da terceira idade. Entón o señor que está alí ten que pagar duascentas mil pesetas ao mes... é denigrante. Nós de feito non podemos ir alí a nada. Iamos alí a reunirnos, a falar, e aos vellos tampouco lles importaba, pero non se pode utilizar aquilo para nada...

MFG: Coñezo unha asociación, nunha cidade que está no proxecto de cidades dixitais de Galicia. Montaron un sitio onde tiñan cinco ordenadores. O día da inauguración córtase a cinta, fálase, e pasou o día, pasou a romaría. Péchano con chave. Non se sabe quen abre, nin a que hora. E logo a asociación tense que reunir debaixo do adro da música, que cando chove se inunda...

Parece que a lóxica é a inversa: montan onde non hai oportunidades, e onde hai demanda porque hai movemento, non hai sitio. E por intereses. Eu sei que hai unha lista negra de asociacións: esta non, esta non..., e todo o que sexa disonante..., non hai sitio.

KB: É así. No noso caso é unha pasada. Cousas como ter un centro comarcal cunhas instalacións extraordinarias para documentais, ciclos de cine, etc..., pois non cho deixan. Tes que facer un escrito á Deputación e que o concedan. A Casa da cultura, pois tampouco.

E ao mellor aínda non vos pasou, pero pasaravos: que se organice un festival de hip hop na vosa localidade e non conten con vós para nada, é un clásico tamén. Ti curras nun sitio, móntase algo e nin sequera teñen en conta á xente que está traballando aí, de base.

MC: Ou montan un festival, e en vez de dicir que opinades, móntano á súa bola gastando os cartos de todos para traer a grupos que non teñen ningún interese para a xente. Á xente lle dá igual. Hai dous anos trouxeron a Loquillo e había catro gatos. E a Loquillo deulle un baixón e suspenderon o concerto. É de coña. Había grupos que a xente tiña gañas de ver, que nós poderíamos sabelo porque temos coñecemento, e eles non tiñan nin idea. Que fan? subcontratan a unha produtora, que ten certos grupos de man, que lle deixan os cachés máis baixos porque xa fixeron concertos con eses grupos ou fan un trato, e traen a quen lle peta, non polo interese que teña o pobo.

MFG: E non ten que ver co político que estea no goberno. O máis triste é iso.

KB: Eu prefería calquera partido que teña unha mínima conduta, unha maneira de facer as cousas. E o importante é que teña un mínimo de valores.

MFG: E que son absolutamente cegos. É sorprendente ver a cantidade de xente que ten unha garra, unha forza, xente cunha valía, que leva anos tirando do carro de asociacións, cunhas ideas de puta madre, e sos e abandonados...

KB: O traballo do político xa non sería o traballo da primeira persoa, senón algo estrutural. Non sería o que empezaría a facer de cero as iniciativas, senón que estabelecese unha rede superior, que puxese en contacto esas iniciativas e que permitise que se coordinasen, que se autofinanciasen, que se intercambiasen servizos os uns aos outros. Estamos vendo iniciativas dende cero, paralelas, para xustificar escuros intereses. E iso non pode ser.

 
 

   Atrás       Subir