Responsables políticos locais do ámbito da cultura

 
Mª Cruz Sabio
Concelleira de cultura de Ortigueira (PP)
 
Xoán Pastor
Concelleiro de cultura de Porto do Son (PSOE)
Moderadores
Manuel P. Rúa (M.P.R.) Héctor M. Pose (H.P.)
 

Queríamos dar voz á representación política municipal para analizar, despois dun tempo de experimentación dos distintos programas, como se recibe e se valora o labor municipal, o técnico, o día a día do funcionamento institucional, participativo, dos equipamentos, etc., en diálogo entre os cargos electos.

M.P.R.: As programacións de cultura das administracións públicas son de iniciativa municipal ou teñen tamén influenza os colectivos organizados, a presión social, etc.?

C.S.: No meu concello, é unha cuestión entre ambas dúas partes. Desde o concello programamos pero sempre tendo en conta as asociacións e os colectivos en xeral. Encántanos que nos presenten proxectos e sempre levamos a cabo proxectos que nos presentan distintas asociacións culturais, deportivas, musicais..., aínda que despois ó final as asociacións están moi deixadas, moi abandonadas, a xente cánsase de traballar por amor á arte e acaban por non presentar nin proxectos nin nada e criticando ás veces o que facemos os concellos.

X.P.: Penso que hai negociación entre as partes. O prioritario para un político que se vai a dedicar á cultura debe ser o cumprir os obxectivos que leva no programa da lexislatura. Naturalmente , sexa por cartos ou polo tempo, non che dá, sempre levas cousas de máis no programa. En canto a presión social, nos municipios pequenos coma é o meu caso, adoita haber pouca presión social, agás algunha asociación cultural que teña forza específica sobre unha parte da poboación, pero sabedes que as asociacións empezan sendo unha cousa...

M.P.R.: ...

X.P.: ...e corren o perigo de estaren manipuladas por unha facción política ou por unha persoa, entón hai que ver que as asociacións non sexan meras correas de transmisión dun partido político, non sei se iso pasa no teu concello...

C.S.: No meu concello non, entre outras cousas porque eu penso que a cultura ten que estar separada da política. Como ben dis, tes que cumprir o teu programa, por iso o levas e para iso te votaron. No tocante as asociacións, que sexan dun partido ou doutro e que poidan facer presións, se realmente teñen razón e vexo que estou equivocada, non me importa rectificar, tampouco temos tantas asociacións que dean eses problemas.

X.P.: Por suposto, ou si presentan algunhas iniciativas que ti non levas ou que queren que se faga...

C.S.: Non me importa, ao contrario.

X.P.: E tamén, sexa por iniciativas propias ou da propia xente, tes que ver que é o que queren, e non caer só no rutinario, podes traer unha cultura de elite pero ao mellor o pobo quere unha cultura rural, pero tampouco podes deixar que sexa só a festa, a esmorga, que non poidas ir metendo unha obriña de teatro ou unha conferencia, unha presentación dun libro, mesmo alí onde se fai esa festa.

C.S.: Si, sobre todo mostrar cousas novas, ir introducindo cousas que poden ser interesantes.

M.P.R.: Se levantáramos un pouco a óptica, máis alá dos vosos respectivos concellos, e nos referísemos a Galicia, sobre as programacións culturais municipais en xeral, como as valorades?

C.S.: Penso que ofrecemos demasiadas cousas, e por iso a xente as veces deixa de participar, quizá está demasiado saturada. Hoxe temos todo en Internet, hai cine para todo o mundo, todo o mundo se escapa para as grandes áreas, entón a xente ten como de todo, e ás veces podes encontrarte co teatro medio baleiro.

X.P.: En Porto do Son, que é unha vila pequena de 3.000 habitantes, non nos sucede. Pode haber unha xuventude que escape a Ribeira ou a Noia, que son as vilas duns 20.000 ou 30.000 habitantes, que teñen máis movemento, pero despois a nivel de xente máis maior, cando programas un acto, un teatro ou un concerto, depende tamén dos actos que poida haber nos concellos máis próximos ou mesmo tes que pensar sempre nas parroquias, na misa que hai, se hai algún cabodano, sempre tes que ir vadeando, mesmo os ensaios que teñen as corais, que moven moita xente, ao mellor son 40 ou 50 persoas, se pos un acto as oito da noite, é xente maior, e "non che vimos porque telo que poñer máis tarde porque temos ensaio..."

C.S.: Vós tedes moita xuventude, nos é que hai moi pouca xuventude porque a que hai escápase e está afincada en Coruña, Ferrol, Santiago, está estudando, tes que programar para xente maior.

M.P.R.: A planificación é unha teoría, unha palabra que queda moi bonita pero non se da aplicado...?, hai ou non planificación, obxectivos, diagnóstico...?

C.S.: Nós planificamos durante todo o ano, despois, claro, hai altos e baixos, os presupostos non chegan, quédanche un pouco no aire..., eu o ano pasado intentei facer un festival rock porque tiña un grupo de mociños, xente nova que te pide, parece que non te podes negar..., fíxeno hai dous anos, e non saíu ben, había moi pouca xente. Pero claro, rapaciños entre 15 e 16 anos..., a min apetéceme colaborar con eles e facer un pouco o que che piden para que teñan tamén a ilusión de participar, pero segue sen arrancar...

X.P.: Si, planificar... todos planificamos, pero despois o de levalo á práctica é outra cousa, moitas veces depende das subvencións que vas a ter nese momento, ti podes planificar máis ou menos como o que fixeches o ano pasado, máis ou menos...

C.S.: Ou mellor, incluso

X.P.: Ou mellor. Pero conseguir todo iso que planificas é bastante difícil. A teoría é moi bonita, gústanos facer, pero despois levalo a cabo non é o mesmo, ou mesmo poden xurdir conflitos internos cos compañeiros: rompe un tubo de auga e hai que investir tantos cantos cartos para eses tubos..., entonces, sabes que os cartos son todos de todos e, se hai necesidades, xa sabes a quen nolos van quitar.

C.S.: En todos os concellos hai prioridades, e se non teñen auga nas casas desde logo que se saque toda a cultura. Esa é a realidade.

M.P.R.: A case trinta anos xa das primeiras corporacións democráticas, en termos comparativos, a cultura forma parte do tronco principal dos concellos ou segue sendo da periferia?

X.P.: Cultura sempre é como o irmán pequeno ou o primo, o primo pobre ao que lle queda unha parte: do que nos queda, dámoslle algo, un pouquiño aquí, outro pouquiño alí...

C.S.: Vamos a investir na publicación dun libro, dunha guía, do que sexa. Ai!, pero se aínda falta de facer non sei que..., e o libro ou a guía, claro, quedan para despois.

X.P.: Hai que ter en conta que moitos municipios non teñen ou non tiñan ata hoxe unha tradición cultural de base. Eu cando cheguei ao Concello, cultura era o Entroido, catro festivais, o festival de fin de curso dos rapaces, a presentación dun amigo, unha xornada doutro amigo, e para. A xente estaba acostumada a que as exposicións, por exemplo, foran na época estival cando viñan os turistas, cando máis xente hai, tanto locais como de fóra. A xente non estaba acostumada, por exemplo, en marzo, xaneiro ou febreiro, ir a unha exposición de óleos, mobles ou do que sexa.

C.S.: Cultura é moito máis. Nós agora, por exemplo, estamos traballando moito na recuperación do patrimonio histórico, do arquivo municipal, do arquivo histórico, temos unha persoa -a parte de ter os bolseiros que nos dá a Xunta- traballando constantemente no arquivo, organizando todo o material que tiñamos nun perfecto caos, facíase hasta lume onde estaba o arquivo, con iso digo todo.

M.P.R.: E iso que di alguén que os libros arden mal...

C.S.: Pois estes ardían como estopa. Cultura é máis amplo que todas estas actividades.

X.P.: A cultura popular, a cultura etnográfica, a cultura do pobo pódela seguir vertendo sen que iso non sexa un freo para o actual, para a novidade, unha presentación dun libro, unhas conferencias...

C.S.: Que poidas compaxinar...

M.P.R.: Cultura ten, ou debería ter, moito que ver con urbanismo, con Benestar Social, con Turismo, con Xuventude, etc. Ou iso din os manuais. Pero en realidade, hai coordinación real con outras áreas da administración?

C.S.: Dentro do concello si, e a nivel da Xunta, non.

X.P.: Eu non sei se hai...

C.S.: Algo si, con Turismo...

X.P.: Ti levas Cultura só?

C.S.: Cultura e Comunicación Social.

X.P.: Eu só levo Cultura, nin festexos nin...

C.S.: Ah, claro!, festexos nos témolos absorbidos tamén dentro, nas festas populares.

X.P.: Si, as festas populares, iso si tamén o levo eu. Pero, relacionado con cultura e turismo ou cultura e educación ou esas áreas, é máis fácil esa relación cando é unha persoa a que leva a área, que cando son varias e unha leva turismo, outra deportes, outra educación..., e en vez de ver de abrirte e colaborar..., eu sempre o fixen, tanto en turismo como en deportes como en educación, e o sigo facendo..., non sei no teu, no meu caso sucedía así.

C.S.: A relación cos compañeiros, sobre todo é con turismo. Adoito ir ás reunións, estou moi metida tamén no tema de turismo. E en educación pois hai outra compañeira e tampouco teño problema, ao contrario.

X.P.: Non tes ningún problema con ela?

C.S.: Nunca, non. Nos levamos ben facemos as programacións xuntas: se ti vas traer isto eu xa non traio o outro, traballamos xuntas.

X.P.: Iso é o que boto eu de menos, eu podo chamar aos directores dos colexios pero o que non podo é ir por riba dun compañeiro que leva educación, quero facer grandes cousas pero dígolle á miña compañeira "Mira, vamos facer isto...", "Ba!, pasa". E se pasa, ti quérelo facer, tes a posibilidade de facelo e o fas. Pois iso é ao que me refiro. E outra cousa. Estamos falando do que serían gobernos do mesmo partido, pero pode haber gobernos, que hai, de distintos partidos, que un leve cultura, outro turismo e outro educación...

C.S.: Xa nin che conto...

M.P.R.: E en xeral a experiencia que escoitades dos vosos colegas é similar, o sexa que a coordinación é máis ben pouca?

C.S.: No meu caso xa che digo, considero que estamos bastante ben coordinados porque falámolo e non temos gran problema.

H.P.: Pero para ti, coordinación que é?

C.S.: Pois cando preparamos calquera actividade, os presupostos en conxunto, se ti vas meter a guía, por poñer un caso, de turismo, dentro de Turismo, pois eu xa non deixo cartos para publicar esa guía. "Non, pero eu quero meter tal...", pois entón métoo en cultura. Esa é a coordinación.

X.P.: Eu tamén o boto en falta, o que non podo é saber pola prensa que turismo sacou unha guía, e ver despois un día polo concello esa guía, onde hai un apartado que pon a cultura de Porto do Son e ti ves que non, que lle falta algo. Iso é o que non pode ser.

C.S.: Eu, ao mellor, da parte que menos sei é de urbanismo pero porque non estou eu tan metida, como o leva o alcalde, pois vai máis da man del. Pero do resto, cos demais compañeiros...

M.P.R.: E se falamos da coordinación un pouco para enriba do concello, é dicir, a coordinación coa a Deputación coa Xunta, etc.?

H.P.: Cos concellos limítrofes...

C.S.: Cos concellos limítrofes, regular.

X.P.: Depende do que sexa o que nos une cos concellos limítrofes. Na comarca do Barbanza estoume referindo a Noia, Outes, Lousame, Ribeira, Boiro, Rianxo, A Pobra, Porto do Son, e tamén Muros que nos queda un pouquiño máis lonxe. Todos de distinto grupo político, únenos a todos unha asociación que xurdiu hai dous anos, que é a Asociación Cultural Barbantia, que tódolos concellos apoiaron, e fanse actos conxuntos, cada mes nun edificio, pero únenos a todos, hai un proxecto en común que xira ao redor desa asociación que é a que coordina máis ou menos.

C.S.: De tódolos concellos?.

X.P.: De tódolos concellos.

C.S.: E as subvencións...?

X.P.: Á parte de subvencións da Consellería de Cultura ou da propia Deputación, cando hai que editar un libro ou unhas actas, cada concello non é que aporte pero colle un número de exemplares que fai que se poida levar a cabo o acto.

C.S.: Nós non nos poñeríamos de acordo.

H.P.: Por que?

C.S.: Porque son maneiras diferentes de ver, non sei..., os concellos limítrofes..., a Comarca do Ortegal, está constituída polos concellos de Mañón, Cerdido, Cariño e Ortigueira. E cada un, pois...., eu intentei, xa hai varios anos, coas actividades musicais, se traiamos un grupo de fóra, que pasara polos catro concellos, saíanos máis barato, falei con Viveiro e con Ribadeo, que quedaban máis lonxe, e tivo unha boa acollida polo alcalde de Ribadeo, e sen embargo os concellos que tiña alí pegados, nin falar. E estouche falando doutras siglas políticas, por iso che digo que a cultura non ten nada que ver ca política. A cultura é cultura.

H.P.: Cal credes vós que é a razón ou razóns de que non haxa ese labor de coordinación e colaboración intermunicipal?

C.S.: Eu non sei se é por eses celos de ser ti o que vas a organizar ou o que vas a dicir. E non se trata de organizar pero claro como ves que cho presentan desde o concello, a non se que ti queiras tráelo pola túa conta. Ás veces hai problemas de protagonismo. Cando estamos xa con esas reminiscencias e con esas parvadas e que non pode ser.

X.P.: O que ve cada un no concello e que primeiro é o seu, primeiro é o local e que non veñan os de fóra a quitarnos o noso. Iso é o que hai que ir cambiando pouco a pouco, da igual da cor política que sexas.

C.S.: Nos pobos limítrofes sempre hai algunha rivalidade que xa ven de lonxe, que non se da saldado, no sei que pasa...

X.P.: Iso tamén pasa nas propias parroquias, hai que ir educando a xente, teñen que ver aos alcaldes de distinta cor políticas sentados alí, non pasa nada...

M.P.R.: Parece que políticos a técnicos son dúas parroquias ou dous sindicatos que están a unha e a outra beira do río, non sei como o valorades vós.

C.S.: O técnico tense que preocupar de programar, de ver cousas, pero as veces pensa que o político é o que ten que xestionar os cartos, ten que conseguir eses cartos, entón aí é onde poden xurdir os problemas.

X.P.: O meu sería un caso estraño porque estou no concello e desde o primeiro día que entrei é como se fixese de técnico porque non había. Ata o ano pasado, cando a Deputación sacou prazas de técnicos dos concellos que non tiñan, e entrou unha rapaza a botar unha man. Pero os tres anos anteriores non había ninguén, o concelleiro levaba a planificación, poñía o micrófono nos actos, as cadeiras... Un técnico cultural é moi importante, pero sería desexable maior limpeza democrática, e poño casos coñecidos: primeiro non hai unha praza, contrátase a unha persoa para técnico ou o que sexa, leva X tempo, despois sácase unha praza a concurso público, que estarás de acordo comigo...

C.S.: A ver...

X.P.: ...que se saca a praza para esa persoa que xa está, que normalmente son os que quedan. Sácanse unhas oposicións co perfil da persoa que está, para que sexa el o máis adecuado, o que fai que outra xente diga "non me presento porque a praza xa está dada", e ao mellor moita xente útil non se presenta a esas prazas por ese motivo.

C.S.: Pero tamén se ti sacas un perfil desa persoa, será que é moi boa e que te convén tela, o que non vas a facer e cargar con...

X.P.: ...ao mellor é moi boa para ti, pero para o seguinte concelleiro que vén..., ou, visto desde fora, ao mellor non é boa. Sei que estamos nunha democracia pero todos sabemos como vai isto e na Administración sempre está "alguén coñecido de alguén". A lei de contratación debería ser máis transparente, eu non sei como valorar isto, que perfil de técnico hai, que estudos teñen os técnicos, hai de todo...

C.S.: Si, hai de todo.

X.P.: Pode haber técnicos moi bos, moi formados e que traballan, e tamén xente que está por estar e organizar o que hai que organizar.

M.P.R.: Na administración pública, normalmente, un arquitecto traballa de arquitecto e un policía como policía, pero en cultura hai que ter un perfil moi amplo. Se a limpeza democrática significa acoutar o campo, para vós cal sería o perfil do técnico de cultura?

X.P.: Non sei. Iso..., tería que haber unha licenciatura específica.

C.S.: Ou un compendio de moitas licenciaturas.

X.P.: Como ocorre en Cataluña, que non hai titulación específica para ser técnico en cultura, pero non como aquí que o alcalde ten un primo ou un amigo, e dille "oes, necesito traballar" e méteo alí, pasan tres anos e sácalle unha praza e quédase aí...

C.S.: E o mellor é un biólogo. É unha concellería onde se traballa as fins de semana, festivos, e tes que ter moita dedicación.

M.P.R.: Durante toda esta época democrática foron precisos auditorios, edificios multiusos, bibliotecas, etc. O debate sempre se liga a se eran adecuados ou non, se están ben situados ou non, se os usos se corresponden ao que se esperaba, se funciona ben, etc. Que opinades sobre os equipamentos?

C.S.: Nós optamos por recuperar tódalas as escolas de indianos que tiñamos, entón case en todas as parroquias hai un centro social. Logo temos o Teatro de Beneficencia xa a nivel de todo o concello, un lugar fabuloso onde podes facer teatro, música..., temos bibliotecas, en Ortigueira penso que se aproveitou ben os recursos que fomos conseguindo.

X.P.: Ás veces podes ter oito ou dez parroquias cun local social ou unha casa da cultura en cada unha, pero se non as enches de contidos, por moi bonito que sexa e moi boas infraestruturas que teñas, se a xente dese sitio non as usa, non che vale para nada.

H.P.: Sobre bibliotecas municipais, axencias de lectura, biblioteca escolar, etc., como están os vosos concellos?

C.S.: En Ortigueira temos unha biblioteca municipal que funciona de marabilla, con 1.200 socios e actividade permanente. Despois temos algunha axencia de lectura nun novo centro social que está funcionando ben, ten unha persoa á fronte que lle dá moita vida, traballa moito cos rapaces, tivemos xa varios premios e pasan ao redor das cen persoas diarias, que para un pobo pequeno como Ortigueira...

X.P.: No noso concello hai oito casas da cultura, cada unha ten unha sala de lectura. Hai catro delas que están dentro da rede de bibliotecas da Xunta, coa súa persoa que as leva e despois as outras seis teñen sala de lectura pero non están dentro da rede da Xunta, os nenos van alí, collen o seu libro e lévano, hai un intercambio, están conectadas en rede, hai un aula de informática en cada unha delas coa súa conexión ADSL, fanse actividades de animación á lectura...

M.P.R.: Sobre o proxecto interea que credes que hai que mellorar ou criticar?

X.P.: Eu diría que o que hai e que formalos...

M.P.R.: A quen?

X.P.: Aos propios políticos...

C.S.: Que interea vaia aos concellos, que se mova interea.

M.P.R.: Especificando un pouco máis...

C.S.: Que todas as xuntanzas vaian rotando polos distintos concellos. Coñecernos todos os concelleiros é moi importante, e ao mellor nós, entre nós, non tomamos contacto, pero a min hoxe encantoume estar aquí, encantoume coñecerte, saber como traballades e facer esta entrevista. Ao mellor, na miña comarca, se nos xuntades aos catro concelleiros, ven mellor que sexa a través de interea e acoden. Nese contexto, coñecerse, falar, traballar... ver cousas.

X.P.: Eu proporía algo máis, aínda: que elixades tres concellos de distinta cor política, que propoñades asesoralos durante un ano.

C.S.: Pioneiros.

X.P.: Ou durante seis meses, "interea vaivos a asesorar no voso quefacer cultural, axudar a programar...", durante un ano tres concellos distintos, a ver que pasa, e logo vemos que funcionou e que non, que foi mellor que non, e despois avaliar eses concellos en interea, que conseguimos ou que non conseguimos. Sería levar á práctica o que propoñedes para os concellos e para os políticos de tres concellos distintos.

H.P.: Os materiais que editamos son tamén pensando en vós, os políticos, como os vedes?

C.S.: A revista gústame, ás veces non a leo toda, paréceme que é un bo traballo, que vén un pouco de todo, mesturado.

X.P.: É unha boa iniciativa porque eu pod o coñecer a miña comarca, o que fai o do concello do lado, pero ao mellor non chegaría a saber o que fai o do concello de Ortigueira...

X.P.: En canto ao outro tema, pensade: cantos políticos éramos no último Foro de interea?, cinco?

C.S.: Eran todos técnicos...

X.P.: Cantos concellos somos na provincia da Coruña? Noventa e seis... Qué pasa cos demais?, non lles interesa?, non queren?, aí ten que suceder algo.

H.P.: Que credes vós que pasa?

C.S.: Pois que falta práctica..., práctica de levalo, levalo á práctica.

X.P.: Fai uns días estaba eu cun alto cargo político e dicíalle: "teño que ir á Coruña a facer uns cursos para interea", "Parvadas, iso son parvadas...". Se esta persoa que está por riba di que son parvadas, que non valen para nada, entón ti que estás facendo aquí?

C.S.: Ao mellor o que lle fai falta a interea é a práctica, baixalo á area.

X.P.: Baixar aos concellos...

C.S.: Claro.

X.P.: Levalos a dar unha volta, programade unha excursión pero non lle deades así interea visual porque chégalle alí (a revista), pasan dúas follas e din "Lévaa para a biblioteca". Como que para a biblioteca se isto ven para Educación e cultura, é interea...

M.P.R.: Tanto a formación como a información que se fan en interea ao mellor non caben no mesmo recipiente ou formato para técnicos e políticos. O político ten un interese, unha formación distinta e o técnico ten outra, non sei como o vedes vós.

X.P.: Se o político que leva cultura lle interesara a cultura realmente, xa non habería porque facer esa pregunta, nin que dicirlle ven ó Foro e ven a interea, porque xa el preguntaría que temos nós para poder formarnos, se é que queremos levar isto medianamente ben, non?

C.S.: Eu non penso que políticos e técnicos teñan que ser distintos, viaxamos no mesmo barco.

X.P.: Pero a participación de políticos é moi, moi pequena.

H.P.: E os cadernos temáticos, parécenvos interesantes?, lédelos?, valorádelos?

C.S.: Algunhas cousas son técnicas pero se as les e algo te resulta moi técnico terminas pasando e vas a páxina seguinte ou a outra cousa. A min o material paréceme bo, e o soporte bo e o que non lea isto pois tampouco se vai a interesar por outra cousa.

 
 

   Atrás       Subir